Onyıllardır ABD emperyalizminin ağır ekonomik-politik ambargosu altındaki Küba halkının dünyanın yoksullarına uzanan yardım eli üzerine bir çeviri... Çeviri, herhangi bir komünist yayınorganından değil, İsveç Protestan Kilisesi’ne ait “Broderskap” (Biraderlik) adlı haftalık yayınorganının 27 Ekim 2006 tarihli 43. sayısından yapılmıştır... Türkiye’nin bazı göreceli geri bölgelerinde, ülkenin en yoksul insanlarının güç koşullarda yaşamakta oldukları bölgelerinde görev yapmaktan özellikle kaçınan birtakım hekimler ve sağlık görevlileri için bu metnin taşıdığı önemin altını -haddim olmayarak- çizmek isterim. Şüphesiz olay aynızamanda sistemin işleyişi, alınan toplumsal kültür, insani sorumluluk duygusu, yüksek bir moral ve ruh hali ile ilgilidir kanımca.- Y. Küpeli

Bolivya: Solda, hastasına bakan kübalı hekim & sağda altta Morales kübalı bir hekimle

Bolivya’da Kübalı Hekimler

Sağcı güçler ne ölçüde öfkelenirlerse öfkelensinler, yoksullar ancak bu şekilde sağlık yardımı alabilmektedirler. Gerçekte, Küba toplumunun diğer halklara yönelik hekim yardımı, daha birçok Latinamerika, Afrika ve Asya ülkelerinde sürmektedir. Tamamen karşılıksız, bedava hizmet vermelerine karşın, kübalı doktorları istemeyen çevreler de vardır. En zehirli eleştiriler, onların hizmet vermekte oldukları ülkelerin yerli doktorların birkısmından gelmektedir. Martin Garat, kübalı hekimlerin Bolivya’da verdikleri hizmeti Broderskap için rapor etmiştir.

 

“Kubalılar sıcak ve insancıldırlar. Bolivyalı hekimler ise sadece ödenecek para ile ilgilenmektedirler.”

 

-New Orleans’a sunulan yardım

-Yerli hekimlerden eleştiri

-Becerikli ve insancıl

-ABD vize vererek hekimleri baştan çıkartmaktadır

-İktidarın ikilemi

 

bağlantılı metin: Yusu Küpeli, Kuba devrimi 50. yılını doldururken Kuba tarihinden notlar

 

Bolivya’da Kübalı Hekimler

 

Sağcı güçler ne ölçüde öfkelenirlerse öfkelensinler, yoksullar ancak bu şekilde sağlık yardımı alabilmektedirler.

 

Gerçekte, Küba toplumunun diğer halklara yönelik hekim yardımı, daha birçok Latinamerika, Afrika ve Asya ülkelerinde sürmektedir. Tamamen karşılıksız, bedava hizmet vermelerine karşın, kübalı doktorları istemeyen çevreler de vardır. En zehirli eleştiriler, onların hizmet vermekte oldukları ülkelerin yerli doktorların birkısmından gelmektedir. Martin Garat, kübalı hekimlerin Bolivya’da verdikleri hizmeti Broderskap için rapor etmiştir.

 

Yazar: Martin Garat

 

Küba, gereksiniminden daha fazla hekime sahiptir, ve kübalı hekimler dünyanın değişik köşelerinde çalışmaktadırlar. Örneğin, içinde olduğumuz yılın (2006) başlangıcında Bolivya’yı vuran sel felaketinin ardından Küba, bu ülkeye hekim yardımı yapmıştır. Acil kriz koşullarının geçmesinden sonra da sözkonusu yardım çalışması kapsamını genişleterek sürmektedir.   

 

Chacaltaya hastahanesine başvurmuş olan Inga López, “kübalı hekimlerin buradaki varlıkları mükemmel!”, demektedir. O, “yurdumuz yoksul bırakılmış, önemsizleştirilmiş ve unutulmuştur.”, diye sözlerini sürdürmektedir. Yine O, “hastahanelerin, çoğunluğun ödeyemeyeceği kadar pahalı olduklarının” altını çizmektedir.

 

El Alto kentindeki Chacaltaya hastahanesi, Küba’nın hekim yardımı sayesinde işlevini sürdürebilmektedir. Yerli halkla meskûn çevre köyler aracılığıyla başkent La Paz’a bağlanan El Alto, deniz seviyesinden 4 000 metre yukarıdaki And yüksek platosunda uzanmaktadır. Bu nedenle Chacaltaya hastahanesinde, yerli (“indian”= “hintli”) halkın aymará dili ile karayib adası Küba’ya özgü çekici ispanyolcanın karışımından oluşan konuşmalar duyulmaktadır.

 

Sağlık yardımı gereksiniminin büyüklüğünü kimse inkaredemez. Alto Lima kentindeki küçük Chacaltaya hastahanesinin yöneticisi kübalı hekim Alexander (Aleksandır) Hinojosa’nın dediğine göre, hastahanelerine hergün 500- 600 hasta başvurmaktadır. Hastalar asıl olarak El Alto kentinden ve civardaki yerli (“indian”= “hintli”) köylerinden gelmekle birlikte, başkent La Paz’dan bile gelenler vardır.

 

Daha önce Gambia’ya, Zambia’ya ve Venezuela’ya yönelik hekim yardımları çerçevesinde çalışmış olan Alexander (Aleksandır) Hinojosa’nın anlattığına göre, tedavi ettikleri hafif hastalıkların çoğunluğu, yetersiz gıda almaktan ve konutlarda ısıtmanın olmamasından kaynaklanan miğde ve nefesyolları iltehaplarıdır.

 

Chacaltaya hastahanesinde 40 hekim çalışmaktadır. Lokaller (muayene ve tedavi odaları ve idari bölümler) küçüktürler ve içbahçe bekleme odası görevini yerine getirmektedir.

 

Hekim muayenesi için gelen hemen hemen tümü yerli halktan hastalar için yeterli sandalye bulunamaması nedeniyle bunların çoğu döşemeye oturarak sıralarını beklemek zorunda kalmaktadır. Küçük olmasına karşın hastahane sonderece temizdir, yeni boyatılmıştır ve modern aygıtlarla donatılmıştır. Rahatsızlıkların ve hafif hastalıkların çoğunluğu burada doğru teşhis edilip iyileştirilebilmektedir.

 

New Orleans’a sunulan yardım

 

Dünya halkları ile dayanışma amaçlı hekimler örgütünün Bolivya tugayının şefi Armando Garrido’nun anlatımıyla Küba, 1960’lı yıllardan beri diğer ülkelere hekim yardımı yollamaktadır.

 

Armando Garrido şunları söylemektedir: “Günümüzde 30 000 kübalı hekim ve sağlıkçı yaklaşık 70 değişik ülkede çalışmaktadır. Tüm politik amaçların ve görüşlerin dışında gereksinim duyan herkese sağlık yardımı sunmaktayız. Örneğim, önceki yıl (2005) gerçekleşmiş olan felaketin hemen ardından yardım amacıyla New Orleans’a 1 500 hekim yollamak istedik ama, bu ikramımız ABD yönetimi tarafından geri çevrildi.” (Anımsanacağı gibi 2005 yılında yaşanmış olan kasırga felaketi nedeniyle ve vaktinde tedbir alınmamış olduğu için, halkının ezici çoğunluğu siyahlardan oluşan ve caz müziğinin merkezi sayılan New Orleans sular altında kalmıştı. W. Bush yönetimi yardım yollamakta geciktiği için, yaşanamaz hale gelmiş olan kentte açlık, hastalıklar ve yağma başlamıştı. Binlerce kişi kaybolmuş veya ölmüştü. Aynı nedenle W. Bush yönetimi ağır eleştiri oklarının hedefi olacak ve ırkçılıkla suçlanacaktı...- Y. Küpeli)

 

Yılın (2006) başlangıcında sel felaketi Bolivya’yı vurmaya başlar başlamaz Küba, sular altında kalmış olan bölgelere hemen hekimlerini yollayacaktı. Fidel Castro ile çok yakın ilişkiler içinde olan ülkenin yeni sosyalist cumhurbaşkanı Evo Morales, yardımı şükranla karşılayarak kabuledecekti. Kriz durumunun geçmesine karşın, kübalı hekimler bu ülkedeki varlıklarını sürdüreceklerdi. Bolivya belediyelerinin yüzde 75’inde hizmet sunmakta olan bu hekimler ve sağlık görevlileri, zaman içinde sayılarını 1661 kişiye yükselterek dikkate değer bir artış göstereceklerdi. Hatta Küba, El Alto’da bulunan ile aynı değerde 20 hastahane bağışlayacaktı bu ülkeye.

 

Yerli hekimlerden eleştiri

 

Kübalıların varlıkları karşıtlıklardan uzak değildir. Sağ çizgideki politik partiler, Küba’nın Evo Morales yönetimi üzerinde çok büyük etkisi olduğunun altını çizerlerken, yerli hekimler de bedava hasta kabuleden kübalı hekimlerin rekabetinden şikayetçi olmaktadırlar. La Paz’da bulunan Tabipler Birliği’nin sözcüsü jinekolog Andrés Pacheco şunları söylemektedir:

 

“Bizler onların burada çalışan ülke dışı hekimlerine bütünüyle karşıyız. Çoğunluğumuz tıp eğitimini devlet üniversitelerinde aldı ve maliyetimiz 10 000- 12 000 dolar civarındadır. Kübalı doktorları işe alarak bolivyalı hekimlerin işsiz kalmalarına neden olmak, kaynak israfından başka birşey değildir.” (Yukarıda yazar, 40 hekimin çalıştığı Chacaltaya hastahanesine günde 500- 600 hastanın başvurduğunu belirtmişti. Bu sayı dikkate alınırsa, Tabibler Birliği sözcüsünün -yerli hekimlerin işsiz kalmaları ile ilgili- eleştirisi kafalarda soru işaretleri uyandırmaktadır.-Y. Küpeli)

 

Yerli hekimlere yönelik en sıradan eleştiriler, sağlık hizmetlerine büyük gereksinin duyan yoksul kırsal bölgelerde çalışmak istememeleriyle ve sadece para peşinde koşmalarıyla ilgilidir. Tabibler Birliği sözcüsü Andrés Pacheco ise, yerli hekimlere yönelik bu eleştirinin haklı olmadığını iddia etmekte ve şunları söylemektedir:     

 

“Bolivyalı hekimlerin kırsal alana gitmek istememeleri diye bir olay yoktur. Halihazırda kırsal alandaki bir iş için 40 kişi başvurmaktadır. Ve devlet hastahanelerinde çalışan bizler, görev sırasında nekadar hasta kabuledersek edelim, sonuçta yine aynı ücreti almaktayız. Hastahanelerin yoksullar için pahalı olması, bizlerin değil, devletin suçudur.”

 

Becerikli ve insancıl

 

Küba’nın sağlık hizmetleri Latinamerika’da ün ve saygınlık kazanmıştır. Ekonomik terimlerle yaklaşıldığı zaman Batı ülkelerinden çok daha yoksul olan Küba, bebek ölümlerinde ve uzun yaşama ortalamasında Avrupa ile aynı düzeydedir. Bolivya Tabibler Birliği sözcüsünün ve diğer bolivyalı hekimlerin tüm düşüncelerine ve eleştirilerine karşın, kübalı hekimlerin mesleklerinde sonderece becerikli oldukları kabuledilmektedir.

 

Kubalılar tarafından işletilen El Alto kentindeki Chacaltaya hastahanesine başvurmuş olan Inga López, “Bolivyalı hekimler, kendilerine ödenecek ücretle ilgilenmektedirler sadece.”, demektedir. Yine O, “Bolivyalı ve kübalı hekimlerin hastaya yönelik ilgileri ve tedavi çabaları arasında olağanüstü farklar olduğunu”, sözlerine eklemektedir. Bolivyalıların gözünde, “Kubalılar sıcak ve insancıldırlar. Bolivyalı hekimler ise sadece ödenecek para ile ilgilenmektedirler.”

 

Carola Valencia, Bolivya’daki devlet hastahanelerinin şefidir. Kendisi de hekim olan bu hanım, meslektaşlarının tavırlarını değiştirmeleri gerektiğini düşünmekte ve şunları söylemektedir:

 

“Tabibler Birliği’nın kübalı hekimlertugayına karşı tavır aldığını görüyorum. Vaktiyle onlara, aynen banada öğretilmiş olduğu gibi, hastahanelerin ticari kurumlar olduğu belletilmiştir. Fakat bizler bu görüşlerimizi değiştirmek zorundayız.”

 

ABD vize vererek hekimleri baştan çıkartmaktadır

 

Küba, halkın gereksiniminden çok daha fazla hekime sahiptir. Hekimtugayları, gereksinim fazlası hekimleri çalıştırtmak ve yurtdışında ülkenin ününü yükseltmek gibi iki amaca yanıt vermektedirler. ABD, 1960’lı yıllardan beri Küba’ya karşı ticari ambargo uygulamakta ve bu sosyalist adayı dünya politikasından izole edebilmek için kesintisiz bir çaba sürdürmektedir. Bu nedenle kübalı hekimler ülkelerinin dış ülkelerle bağlarını güçlendirecek birçeşit diplomat görevi yerine getimekte ve herşeyden önce de çalıştıkları ülkelerin yoksul halkları ile güçlü bağlar kurmaktadırlar.

 

Politik nedenlerle Küba’yı izole etmeye çalışan güçler, öncelikle ABD ve bolivyalı sağcı politikacılar, hekimtugaylarının varlığına karşı çıkmaktadırlar.

 

Bolivya’da görev yapan hekimlertugayının şefi Armando Garrido, “Bolivya’da bizler için en zor olanı, sağcı politik güçlerden ve Tabibler Birliği’nden gelen saldırılardır.”, demektedir. Yine Armando Garrido, “Üstüne üstelik Bolivya’da görev yapan ABD elçisi, hekimlerimizi baştan çıkartmak amacıyla onlara, hekimlertugayını terketmeleri karşılığında ABD’ye vize verme teklifinde bulunmaktadır.”, diyerek başlarına gelenleri anlatmaktadır.

 

Bolivya’da yayılan bir söylentiye göre, yüzlerce tugay hekimi görevlerini terketmiştir. Armando Garrido ise sadece yedi kişinin işlerini bıraktığını söylemekte ve sözlerini şöyle sürdürmektedir:

 

“İsteyen herkes tugayı terketme hakkına sahiptir. Hekimlerimizin yüksek morallerinin ve onların Küba devriminin ideallerine duydukları inancın ışığında ezici çoğunluk böyle birşeyi yapmamıştır.”

 

Hatta, hekimlertugayının görev yaptığı diğer ülkelerde de birtakım karşıtlıklar gelişmiştir. Venezuella’nın sosyalist görüşlere sahip cumhurbaşkanı Hugo Chávez, Fidel Castro’nun Latinamerika’daki en yakın müttefikidir. O, Venezuella’ya 15 000 hekim ve sağlık görevlisi gönderilmesi karşılığında ülkesinin zengin petrol kaynaklarından Kübaya gereksinimi olanı vermektedir. Yargı erkinden de destek alan venezuellalı hekimler bu alışverişi yüksek sesle protesto etmişlerdir. Buna karşın Hugo Chavez ve yandaşları mücadeleyi sonunda kazanmışlardır ve kübalı hekimlerin Venezuella’da olan görevleri sürmektedir.

 

İktidarın ikilemi

 

Bolivya Güneyamerika’nın en yoksul ülkesidir. Asgari ücret 400 İsveç Kronu’na tekabül etmektedir (yaklaşık 80- 85 YTL) Bu nedenle halkın büyük çoğunluğu hastahanelere ödeme yapacak olanaklardan yoksundur.

 

Kaynak yetersizliği nedenleriyle bedava sağlık hizmetleri veremeyen devlet, ya yerli hekimlerle yetinerek işleri eskisi gibi götürmek, ya da gerekli olan sağlık hizmetlerini Küba’dan yardım olarak almak zorundadır. İçinde olduğumuz yılın (2006) Ocak ayında yönetime seçilen sosyalist iktidar, kendinden önceki iktidarlara göre çok daha güçlü bir halkçı damga taşımaktadır. Bu nedenle -yeni sosyalist iktidar- yerli hekimlerin istemlerini birkenara itmiş ve en yoksul bolivyalılara sağlık hizmeti alabilme hakkını sağlamıştır.

 

Bolivya devlet hastahaneleri şefi Carola Valencia’nın anlattığına göre, günümüzde daha fazla kişi koruyucu hekimlik alanında çalışmakta ve üstüne üstelik bolivyalı hekimleri Küba’da ve Venezuella’da eğitme olanakları bulunmaktadır.

 

Carola Valencia, “Kübalı hekimler eğer birgün ülkemizi terketmeye karar verecek olurlarsa, onların yerini alabilecek hekimleri yetiştirmemiz gerekmektedir ama, günümüzde onlarsız yapabilmemiz olanaksızdır.”, demektedir.

 

Türkçesi: Yusuf Küpeli

Çeviri tarihi: 12 Kasım 2006

http://www.sinbad.nu/